Wersja kontrastowa
A+ A A-
Tom:
strona:

Lubocza

Zobacz również

Dawna wieś po lewej stronie Wisły, obecnie w północno-wschodniej części miasta  Krakowa, około 11 km od jego centrum, przy starym gościńcu do Nowego Brzeska  (dzisiejsze ulice Darwina i Lubocka), sąsiadująca z Prusami, Łuczanowicami,  Wadowem, Branicami, Pleszowem, Mogiłą, Krzesławicami, Grębałowem i Kantorowicami.

  W najstarszej znanej wzmiance, pochodzącej z 1254 roku, nazwa wsi odnotowana  w brzmieniu Lubothca. W innych dawnych zapiskach: Lubocza (1337), Lupocza (1390), Lubcza  (1400), Livbocza (1443), Lubocza (1470), Lyvbcza (1529). Nazwa wsi prawdopodobnie  pochodzi od nazwy osobowej z podstawą „Lubo-”.

  Wieś należała do parafii pw. św. Wincentego w Pleszowie. W godle umieszczonym na  pieczęci  z połowy XIX wieku postać biskupa z kielichem, w godle z okresu II Rzeczypospolitej  orzeł z tarczą, na której skrzyżowane narzędzia pracy – kosa i cep.

  Lokacji Luboczy na prawie magdeburskim dokonano w 1276 roku, za panowania króla  Bolesława Wstydliwego. Wytyczono wówczas centrum w rejonie dzisiejszej ulicy Lubockiej  oraz dokonano łanowego rozłogu pól. Sołectwo umiejscowiono między dzisiejszymi ulicami  Niewielką i Rowida. W 1788 roku wzmiankowano folwark i dwór klasztorny założony  na  terenie dawnego sołectwa. W połowie XIX wieku odnotowywano nazwy pól i rejonów wsi:  Plac Miejscowy, Klyn, Zaogrodzie, Pod Ruszcze, Zagaje, Załące.

  Historycznie wieś była własnością duchowną, znajdowała się w rękach klasztoru Norbertanek  ze Zwierzyńca. Własność ta potwierdzona została już w roku 1254 przez Bolesława Wstydliwego,  norbertanki utrzymały ją do 1945 roku. W wiekach XV–XVII mniejsza część wsi stanowiła  własność szlachecką. W drugiej połowie XVI wieku wieś dzierżawił Erazm Czeczotka-  -Tłokiński, rajca i burmistrz Krakowa, znany jako „krwawy burmistrz”. Na początku XX  wieku  w centrum wsi wybudowano kaplicę, która zachowała się do dzisiaj. W 1928 roku norbertanki  założyły w Luboczy ochronkę jako wotum dziękczynne za przywrócenie własności wsi czasowo  przewłaszczonej na rzecz wieloletnich dzierżawców, Grzymków. W roku 1936 wybudowano na  terenie Luboczy Dom Ludowy, w 1946 roku wieś została zelektryfikowana.

  Przed trzecim rozbiorem gromada Lubocza należała do powiatu krakowskiego, po roku 1795 znalazła się jako gmina w austriackim cyrkule krakowskim. W 1815 roku wieś weszła w granice Rzeczypospolitej Krakowskiej jako gromada w składzie gminy obwodowej Kościelniki, od roku 1838 dystryktu Mogiła. W roku 1846 wieś powróciła jako gromada (od 1856 roku gmina) pod zabór austriacki. W latach 1866–1933 wieś miała status gminy jednostkowej w ramach powiatu krakowskiego. Od roku 1934 dotychczasowa gmina Lubocza przekształcona została w gromadę Lubocza w ramach gminy zbiorczej Mogiła. W takiej pozycji ustrojowej wieś pozostawała w latach 1939–1945 w okupacyjnym departamencie i powiecie krakowskim Generalnego Gubernatorstwa.

  W roku 1951 znajdująca się nadal w gminie Mogiła powiatu krakowskiego gromada Lubocza włączona została do granic Krakowa jako LX dzielnica katastralna położona w nowo utworzonej dzielnicy administracyjnej Nowa Huta.

  Obecnie tereny tej dawnej wsi stanowią część dzielnicy samorządowej XVII Wzgórza Krzesławickie.

 

Ze Słownika geograficznego z lat 1880–1902:

Lubocza, wieś w równinach powiatu krakowskiego, w klinie utworzonym przez gościńce z Krakowa do Proszowic i z Krakowa do Nowego Brzeska w Królestwie polskiem, należy do parafii w Pleszowie. Liczy 546 mieszkańców rzymsko-katolickich i ma szkołę ludową jednoklasową o dwóch nauczycielach. Obszar większy posiadłości jest własnością pp. norbertanek na Zwierzyńcu, wynosi obszaru 635 [morgów] roli w ogóle.                         

Akt wydany w Krakowie w 1427 roku, mocą którego starosta krakowski Mikołaj z Krakowa na prośbę kmieci wsi
Lubocza i Pobiednik, które stanowiły własność klasztoru zwierzynieckiego, transumuje dokumenty lokujące te wsie
klasztorne na prawie niemieckim – oraz powiększenie zapisu nazwy wsi „Lubocza”
(Archiwum Klasztoru Sióstr Norbertanek w Krakowie, sygn. dok. perg. 5)
Akt wydany w Krakowie w 1427 roku, mocą którego starosta krakowski Mikołaj z Krakowa na prośbę kmieci wsi Lubocza i Pobiednik, które stanowiły własność klasztoru zwierzynieckiego, transumuje dokumenty lokujące te wsie klasztorne na prawie niemieckim – oraz powiększenie zapisu nazwy wsi „Lubocza” (Archiwum Klasztoru Sióstr Norbertanek w Krakowie, sygn. dok. perg. 5)
Dokument wydany w 1453 roku w Krakowie, mocą którego Zbigniew, kardynał-prezbiter, biskup krakowski, powtórzył akt z 1452 roku,
w którym proboszcz Wacław, ksieni Piechna i cały klasztor zwierzyniecki stwierdzili, że potrzebując pieniędzy na zaspokojenie długów,
wykupienie wsi Lubocza zastawionej za 100 grzywien i monstrancji zastawionej za 71 złotych, tudzież na budowę kościoła, sprzedali na
wyderkauf czynsz roczny ze wsi Modlnica – oraz powiększenie zapisu nazwy wsi „Lubocza”; dokument ten spisał Jan Długosz, kanonik
krakowski, sekretarz biskupa, co stwierdził własnoręcznym podpisem
(Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. perg. 246)
Dokument wydany w 1453 roku w Krakowie, mocą którego Zbigniew, kardynał-prezbiter, biskup krakowski, powtórzył akt z 1452 roku, w którym proboszcz Wacław, ksieni Piechna i cały klasztor zwierzyniecki stwierdzili, że potrzebując pieniędzy na zaspokojenie długów, wykupienie wsi Lubocza zastawionej za 100 grzywien i monstrancji zastawionej za 71 złotych, tudzież na budowę kościoła, sprzedali na wyderkauf czynsz roczny ze wsi Modlnica – oraz powiększenie zapisu nazwy wsi „Lubocza”; dokument ten spisał Jan Długosz, kanonik krakowski, sekretarz biskupa, co stwierdził własnoręcznym podpisem (Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. perg. 246)
Akt wydany w Krakowie w 1527 roku, mocą którego Feliks Naropiński, dziekan włocławski i altarysta Trzech
Króli w katedrze wawelskiej, odnawia przywilej na karczmę we wsi Lubocza należącą do jego prebendy –
oraz powiększenie zapisu nazwy wsi „Lubocza”
(Archiwum Klasztoru Sióstr Norbertanek w Krakowie, sygn. dok. perg. 40)
Akt wydany w Krakowie w 1527 roku, mocą którego Feliks Naropiński, dziekan włocławski i altarysta Trzech Króli w katedrze wawelskiej, odnawia przywilej na karczmę we wsi Lubocza należącą do jego prebendy – oraz powiększenie zapisu nazwy wsi „Lubocza” (Archiwum Klasztoru Sióstr Norbertanek w Krakowie, sygn. dok. perg. 40)
Akt wydany w Zwierzyńcu w 1535 roku, mocą którego prepozyt Krzysztof Borowski, ksieni Anna Służewska
i konwent klasztoru zwierzynieckiego zezwalają Piotrowi Kmicie, kasztelanowi sandomierskiemu i staroście
krakowskiemu, na zastawienie sołectwa we wsi klasztornej Lubocza – oraz powiększenie zapisu nazwy wsi „Lubocza”
(Archiwum Klasztoru Sióstr Norbertanek w Krakowie, sygn. dok. perg. 53)
Akt wydany w Zwierzyńcu w 1535 roku, mocą którego prepozyt Krzysztof Borowski, ksieni Anna Służewska i konwent klasztoru zwierzynieckiego zezwalają Piotrowi Kmicie, kasztelanowi sandomierskiemu i staroście krakowskiemu, na zastawienie sołectwa we wsi klasztornej Lubocza – oraz powiększenie zapisu nazwy wsi „Lubocza” (Archiwum Klasztoru Sióstr Norbertanek w Krakowie, sygn. dok. perg. 53)
Mapa gruntów wsi Lubocza sporządzona przez Jana Gostumiowskiego w październiku 1676 roku
(Archiwum Klasztoru Sióstr Norbertanek w Krakowie, sygn. XXIVc/1)
Mapa gruntów wsi Lubocza sporządzona przez Jana Gostumiowskiego w październiku 1676 roku (Archiwum Klasztoru Sióstr Norbertanek w Krakowie, sygn. XXIVc/1)
Z oryginalnego opisu: Mapa wsi Lubocza Przewielebnych PP. kanoniczek Premonstrateńskich S. Norberta na Zwierzyńcu
dziedzicznej zdjęta w roku 1821 przez Wincentego Jarockiego geometrę przysięgłego, a po urządzeniu na wieczność przez
komisję włościańską w roku 1835 oddelienowaną podług tego 1850 roku Karol Bełcikowski geometra przysięgły
(Archiwum Klasztoru Sióstr Norbertanek w Krakowie, sygn. XXIVc/2)
Z oryginalnego opisu: Mapa wsi Lubocza Przewielebnych PP. kanoniczek Premonstrateńskich S. Norberta na Zwierzyńcu dziedzicznej zdjęta w roku 1821 przez Wincentego Jarockiego geometrę przysięgłego, a po urządzeniu na wieczność przez komisję włościańską w roku 1835 oddelienowaną podług tego 1850 roku Karol Bełcikowski geometra przysięgły (Archiwum Klasztoru Sióstr Norbertanek w Krakowie, sygn. XXIVc/2)
(1836)
Odciski pieczęci Luboczy z lat 1836, 1847
i 1927 oraz pieczęci w wosku klasztoru Norbertanek
przy kościele św. Augustyna w Zwierzyńcu,
wielowiekowego właściciela Luboczy, z widoczną
postacią biskupa na tronie z pastorałem w lewej
ręce, błogosławiącego ręką prawą, oraz z napisem
w otoku: S[IGILLUM] ECCLE[SIAE]
S[AN]C[T]I AUGUSTINI DE ZVERINCIA
(Archiwum Narodowe w Krakowie,
sygn. WMK IX-41, nlb.; sygn. WM 562, nlb.;
sygn. PUZKr 55, nlb.; sygn. perg. 171)
(1836) Odciski pieczęci Luboczy z lat 1836, 1847 i 1927 oraz pieczęci w wosku klasztoru Norbertanek przy kościele św. Augustyna w Zwierzyńcu, wielowiekowego właściciela Luboczy, z widoczną postacią biskupa na tronie z pastorałem w lewej ręce, błogosławiącego ręką prawą, oraz z napisem w otoku: S[IGILLUM] ECCLE[SIAE] S[AN]C[T]I AUGUSTINI DE ZVERINCIA (Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. WMK IX-41, nlb.; sygn. WM 562, nlb.; sygn. PUZKr 55, nlb.; sygn. perg. 171)
(1847)
Odciski pieczęci Luboczy z lat 1836, 1847
i 1927 oraz pieczęci w wosku klasztoru Norbertanek
przy kościele św. Augustyna w Zwierzyńcu,
wielowiekowego właściciela Luboczy, z widoczną
postacią biskupa na tronie z pastorałem w lewej
ręce, błogosławiącego ręką prawą, oraz z napisem
w otoku: S[IGILLUM] ECCLE[SIAE]
S[AN]C[T]I AUGUSTINI DE ZVERINCIA
(Archiwum Narodowe w Krakowie,
sygn. WMK IX-41, nlb.; sygn. WM 562, nlb.;
sygn. PUZKr 55, nlb.; sygn. perg. 171)
(1847) Odciski pieczęci Luboczy z lat 1836, 1847 i 1927 oraz pieczęci w wosku klasztoru Norbertanek przy kościele św. Augustyna w Zwierzyńcu, wielowiekowego właściciela Luboczy, z widoczną postacią biskupa na tronie z pastorałem w lewej ręce, błogosławiącego ręką prawą, oraz z napisem w otoku: S[IGILLUM] ECCLE[SIAE] S[AN]C[T]I AUGUSTINI DE ZVERINCIA (Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. WMK IX-41, nlb.; sygn. WM 562, nlb.; sygn. PUZKr 55, nlb.; sygn. perg. 171)
(1927)
Odciski pieczęci Luboczy z lat 1836, 1847
i 1927 oraz pieczęci w wosku klasztoru Norbertanek
przy kościele św. Augustyna w Zwierzyńcu,
wielowiekowego właściciela Luboczy, z widoczną
postacią biskupa na tronie z pastorałem w lewej
ręce, błogosławiącego ręką prawą, oraz z napisem
w otoku: S[IGILLUM] ECCLE[SIAE]
S[AN]C[T]I AUGUSTINI DE ZVERINCIA
(Archiwum Narodowe w Krakowie,
sygn. WMK IX-41, nlb.; sygn. WM 562, nlb.;
sygn. PUZKr 55, nlb.; sygn. perg. 171)
(1927) Odciski pieczęci Luboczy z lat 1836, 1847 i 1927 oraz pieczęci w wosku klasztoru Norbertanek przy kościele św. Augustyna w Zwierzyńcu, wielowiekowego właściciela Luboczy, z widoczną postacią biskupa na tronie z pastorałem w lewej ręce, błogosławiącego ręką prawą, oraz z napisem w otoku: S[IGILLUM] ECCLE[SIAE] S[AN]C[T]I AUGUSTINI DE ZVERINCIA (Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. WMK IX-41, nlb.; sygn. WM 562, nlb.; sygn. PUZKr 55, nlb.; sygn. perg. 171)
(1421)
Odciski pieczęci Luboczy z lat 1836, 1847
i 1927 oraz pieczęci w wosku klasztoru Norbertanek
przy kościele św. Augustyna w Zwierzyńcu,
wielowiekowego właściciela Luboczy, z widoczną
postacią biskupa na tronie z pastorałem w lewej
ręce, błogosławiącego ręką prawą, oraz z napisem
w otoku: S[IGILLUM] ECCLE[SIAE]
S[AN]C[T]I AUGUSTINI DE ZVERINCIA
(Archiwum Narodowe w Krakowie,
sygn. WMK IX-41, nlb.; sygn. WM 562, nlb.;
sygn. PUZKr 55, nlb.; sygn. perg. 171)
(1421) Odciski pieczęci Luboczy z lat 1836, 1847 i 1927 oraz pieczęci w wosku klasztoru Norbertanek przy kościele św. Augustyna w Zwierzyńcu, wielowiekowego właściciela Luboczy, z widoczną postacią biskupa na tronie z pastorałem w lewej ręce, błogosławiącego ręką prawą, oraz z napisem w otoku: S[IGILLUM] ECCLE[SIAE] S[AN]C[T]I AUGUSTINI DE ZVERINCIA (Archiwum Narodowe w Krakowie, sygn. WMK IX-41, nlb.; sygn. WM 562, nlb.; sygn. PUZKr 55, nlb.; sygn. perg. 171)
Archiwum Narodowe w Krakowie
Urząd Miasta
Bbilioteka Jagielońska